ಶೃಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಡೈಲಾಗ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ-ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಒಪ್ಪಂದ
News : ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಶೃಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಡೈಲಾಗ್ (Shangri-La Dialogue) ಸಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ (BrahMos) ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಅಧಿಕೃತ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
- ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ (Exam Perspective): ಈ ವಿಷಯವು UPSC ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ-2 (GS-2: ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು) ಪಠ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ 'ಆಕ್ಟ್ ಈಸ್ಟ್ ಪಾಲಿಸಿ' (Act East Policy) ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ 'ರಕ್ಷಣಾ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ' (Defence Diplomacy) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ :
ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಕೇತಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
- ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ (Joint Venture): ಇದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳ ಜಂಟಿ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
- ಕ್ಷಿಪಣಿ ವರ್ಗ: ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಒಂದು 'ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ' (Supersonic Cruise Missile) ಆಗಿದೆ.
- ತಾಂತ್ರಿಕತೆ: ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಧಾರಿತ (Highly advanced) ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಶೃಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಡೈಲಾಗ್ (Shangri-La Dialogue) :
ಏಷ್ಯಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂವಾದವು ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು:
- ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಆಯೋಜನೆ: ಈ ಸಂವಾದವು 2002 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮೂಲದ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ (IISS) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಿಂಗಾಪುರದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸ್ಥಳ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಈ ಶೃಂಗಸಭೆಯು ಸಿಂಗಾಪುರದ 'ಶೃಂಗ್ರಿ-ಲಾ' ಹೋಟೆಲ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
- ಏಷ್ಯಾ ಭದ್ರತಾ ಶೃಂಗಸಭೆ (Asia Security Summit): ಇದನ್ನು ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ವೇದಿಕೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಚರ್ಚಾ ವಿಷಯಗಳು:
- ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸವಾಲುಗಳು: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೂ-ಭಾಗದ ವಿವಾದಗಳು (Territorial disputes) ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸಹಕಾರ.
- ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ಸವಾಲುಗಳು: ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ (Cybersecurity) ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ.
- ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ: ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಮುಖ್ಯ ಭಾಷಣಗಳು, ಸಮಗ್ರ ಅಧಿವೇಶನಗಳು (Plenary sessions), ಗುಂಪು ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ರೈಸಿನಾ ಡೈಲಾಗ್ ಮತ್ತು ಶೃಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಡೈಲಾಗ್ :
ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ವೇದಿಕೆಯಾದ 'ರೈಸಿನಾ ಡೈಲಾಗ್' ಅನ್ನು ಶೃಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಸಂವಾದದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
|
ಹೋಲಿಕೆಯ ಅಂಶ
|
ಶೃಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಡೈಲಾಗ್ (Shangri-La Dialogue)
|
ರೈಸಿನಾ ಡೈಲಾಗ್ (Raisina Dialogue)
|
|---|---|---|
|
ಮೂಲ ಮಾದರಿ
|
ಇದು ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.
|
ಇದು ಶೃಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಡೈಲಾಗ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು (IISS format) ಆಧರಿಸಿದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
|
|
ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ
|
ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.
|
ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಭೂ-ರಾಜಕೀಯ (Geopolitics) ಮತ್ತು ಭೂ-ಆರ್ಥಿಕ (Geo-economics) ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಂವಾದವಾಗಿದೆ.
|
ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಿದ್ಧತೆಗಾಗಿ ಬಹು ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs for Exam Practice)
ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ (BrahMos) ಕ್ಷಿಪಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:
- ಇದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ.
- ಇದು ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾಗಿದೆ.
ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ?
ಎ) 1 ಮಾತ್ರ
ಬಿ) 2 ಮಾತ್ರ
ಸಿ) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ
ಡಿ) 1 ಅಥವಾ 2 ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: ಬಿ) 2 ಮಾತ್ರ (ಗಮನಿಸಿ: ಇದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ)
ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಶೃಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಡೈಲಾಗ್' ಅನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಎಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಎ) ಲಂಡನ್, ಬ್ರಿಟನ್
ಬಿ) ನವದೆಹಲಿ, ಭಾರತ
ಸಿ) ಸಿಂಗಾಪುರ
ಡಿ) ಹನೋಯಿ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: ಸಿ) ಸಿಂಗಾಪುರ
ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಶೃಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಡೈಲಾಗ್ (Shangri-La Dialogue) ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು?
ಎ) ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ
ಬಿ) ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ (IISS), ಲಂಡನ್
ಸಿ) ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟ
ಡಿ) ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಸ್ಥೆ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: ಬಿ) ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ (IISS), ಲಂಡನ್
